Verslaving: de enige ziekte die je doet denken dat je niet ziek bent.

Jul 5, 2023 | 5 min read

Over verslaving bestaan nog veel misverstanden. Verslaafden krijgen vaak het label zwak of onverantwoord, alsof een gebrek aan wilskracht de oorzaak is. In de wetenschap wordt hier anders naar gekeken: verslaving is erkend als een chronische hersenziekte die vrijwel iedereen kan treffen.

Wie van zijn verslaving af wil komen, redt het niet met wilskracht alleen. Professionele hulp van buitenaf is vaak de weg naar herstel.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat verslaving de hersenen aantast. Gebieden die betrokken zijn bij beloning, geheugen, leren, oordeel en motivatie raken verstoord. Verslaving is ook opgenomen in de DSM-5, het handboek met internationale criteria voor psychische stoornissen.

Een verslaafde is dus niet zwak, maar ziek. Veel mensen met een verslaving zijn juist succesvol op andere gebieden, maar door de veranderingen in het brein is het moeilijk om met alleen wilskracht van middelen weg te blijven.

Het beloningssysteem in de hersenen speelt een grote rol in verslavend gedrag. Alcohol, cocaïne en andere middelen hebben een krachtige invloed op dopamine, een stofje dat betrokken is bij vrolijkheid en beloning.

Door frequent gebruik neemt het aantal dopaminereceptoren af. Daardoor is er steeds meer nodig om hetzelfde effect te ervaren. Mensen gaan vaker gebruiken, meer gebruiken of middelen combineren.

Verslaving heeft lichamelijke, psychologische en spirituele aspecten. Het wordt daarom ook wel een ziekte van body, mind and spirit genoemd. Om vat te krijgen op de verslaving moet herstel aandacht geven aan al deze lagen.

Erkenning als ziekte is belangrijk, omdat behandeling mogelijk is en verslavingszorg in veel gevallen onder verzekerde zorg kan vallen. Voor behandeling in het buitenland gelden aanvullende voorwaarden en soms een eigen bijdrage.

Genetische aanleg verklaart een groot deel van het risico op een stoornis in alcoholgebruik. Dat betekent niet dat iemand met aanleg automatisch verslaafd raakt. Verslaving ontstaat vaak uit een samenspel van erfelijke factoren, omgeving en psychische belasting.

Een heftige gebeurtenis, zoals een scheiding van ouders op jonge leeftijd, kan in combinatie met genetische aanleg bijdragen aan het ontstaan van verslaving.

Het gedachtegoed van Peggy-Sue is dat verslaving in de basis niet te genezen is, maar dat iemand wel in herstel kan leven. Abstinentie, een nieuwe manier van leven en het aanpassen van verslavingsgedrag vormen daarin de kern.

Ook na lange abstinentie blijft iemand vatbaar voor terugval. Een enkel biertje kan oude patronen opnieuw activeren. Het brein gaat direct redenen bedenken om toch weer te gebruiken.

Bij veel chronische ziekten is iemand zich bewust van de diagnose. Bij verslaving ontbreekt dat bewustzijn vaak. De verslaving wordt een blinde vlek, zelfs wanneer de schade in huis, relaties, werk of gezondheid zichtbaar is.

Die ontkenning kan levensgevaarlijk worden. Juist daarom is professionele hulp en een duidelijke interventie vaak nodig. Peggy-Sue ziet voor een groot deel van de verslaafden wel degelijk een oplossing.

Heb je hulp nodig voor jezelf of voor een dierbare? Stichting Peggy-Sue verslavingszorg GGZ kan helpen. Neem contact op zodat Peggy-Sue de werkwijze en mogelijkheden kan toelichten.